Toerisme         


Kerken in Utrecht

  • Domtoren

  • Augustinuskerk

  • Buurkerk

  • Sint-Catharinakathedraal (Catharijnekerk)

  • Pieterskerk


  • De Domtoren

    De Dom van Utrecht is een markante gotische kerk in het midden van de stad. Zij werd vanaf 1254 gebouwd als de kathedraal van het bisdom Utrecht en gewijd aan Sint-Maarten. Sinds 1580 is de kerk protestants. De 112,32 meter hoge Domtoren is de hoogste kerktoren van Nederland en het hoogste gebouw van Utrecht.

    Van de kerk resteren tegenwoordig slechts het koor en het dwarsschip; de Domtoren wordt door een plein van de kerk gescheiden. Bij het Domcomplex horen verder nog een kruisgang en een kapittelzaal (thans aula van de Universiteit Utrecht).

    De Domtoren van Utrecht

    Op 1 augustus 1674 om halfacht 's avonds raasde er een tornado over Utrecht die in de hele stad bijzonder veel schade aanrichtte. Als gevolg van dit Schrickelik tempeest zakte het middenschip van de Dom als een kaartenhuis in elkaar. In het gebeuren werd de Donderbasuyne Godts gezien, die de goddeloosheid en ijdelheid van de bevolking zo vlak na de bevrijding van de paapse Fransen wilde bestraffen. De Utrechtse schilder Herman Saftleven maakte in 1674 en 1675 een serie fraaie documentaire tekeningen van de ruïnes die hij aan de stad verkocht en die zich nog in het Utrechts Archief bevinden.

    Terwijl de kerk er gehavend bij stond, werd in 1676 het praalgraf voor admiraal Willem Joseph van Ghent in het koor voltooid door Rombout Verhulst. In 1680 werd het stoffelijk overschot van de zeeheld, die tevens Domkanunnik was, op deze plaats bijgezet. Een jaar eerder, in 1679, was ook de dolle jonker Everard Meyster in de Dom begraven.

    Onder druk van de vroedschap liet het kapittel in 1677-1682 eindelijk de hoognodige herstelwerkzaamheden uitvoeren: onder leiding van stadsarchitect Gijsbert van Vianen werden de bogen in de westgevel van het dwarsschip dichtgemetseld en kwam er een nieuwe ingang aan de noordzijde van de kerk, tegenover de Domstraat (1678). Een groot deel van het puin zou wegens geldgebrek nog anderhalve eeuw blijven liggen. De ruïnes van het ingestorte schip deden dienst als begraafplaats, maar zij vormden ook een ontmoetingsplaats voor sodomieten (homosexuelen). Toen dit rond 1730 bekend werd leidde het tot de Utrechtse homoseksuelenaffaire.

    Terug naar het begin

    Augustinuskerk

    Oudegracht 69

    De Augustinuskerk is een Rooms-katholieke kerk in Utrecht, aan het noordelijk gedeelte van de Oudegracht (nr. 69). De Augustinuskerk is een Waterstaatskerk in neoclassicistische stijl, ontworpen door K.G. Zocher en gebouwd in 1839-1840 als eerste grote katholieke kerk in Utrecht sinds het herstel van de godsdienstvrijheid. Zij was de opvolger van een Augustijnse schuilkerk die in 1636 in de Jeruzalemstraat was gesticht. Tegenwoordig is de kerk in gebruik bij de binnenstadsparochie Utrecht.

    De Augustinuskerk in Utrecht

    De Augustinuskerk valt op door het tempelfront met de enorme zuilen aan de grachtzijde, bekroond door een luchtig torentje (40 m). Erachter bevindt zich de zaalkerk die door een gestuct tongewelf overspannen wordt. Het hoofdaltaar werd in 1857 vervaardigd door Prosper Venneman uit Gent. Het orgel stamt uit 1844 en is gebouwd door de Utrechtse orgelbouwer H.D. Lindsen. In het torentje hangen vier klokken.

    Terug naar het begin

    Buurkerk

    De Buurkerk was de oudste van de vier middeleeuwse parochiekerken van de stad (de andere drie waren de Nicolaïkerk, de Jacobikerk en de Geertekerk), en was gewijd aan Maria. Tegenwoordig biedt het gebouw onderdak aan het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement. De Buurkerk staat vanouds grotendeels ingebouwd tussen de omringende huizen, en is maar vanaf enkele plaatsen goed te zien.

    De kerk werd verschillende malen tijdens stadsbranden in de as gelegd: in 1131, 1173, 1253 en 1279. Na de laatste brand verrees een nieuw kerkgebouw. Het betrof een vroeggotische basiliek, waarvan de karakteristieke toren nog bestaat. Met deze toren werd rond 1370 begonnen. Oorspronkelijk zou hij hoger opgetrokken worden en afgesloten door een achtkantige lantaarn, zoals de Domtoren, maar die plannen zijn nooit verwezenlijkt. De huidige toren heeft een hoogte van 56 meter. Bij de orkaan van 1674, waarbij het schip van de Domkerk instortte, is ook de grote middeleeuwse kap van het schip van de Buurkerk vernield en vervangen door drie lagere.

    Wegens het teruglopend aantal kerkgangers, werd de Buurkerk in 1975 buiten gebruik gesteld. Na een grondige restauratie werd zij in 1984 in gebruik genomen als Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement.

    Terug naar het begin

    Sint-Catharinakathedraal (Catharijnekerk)

    Lange Nieuwstraat 38

    De Sint-Catharinakathedraal, beter bekend als de Catharijnekerk, is een kerk in Utrecht die in gebruik is als de kathedraal van het aartsbisdom Utrecht.

    In 1468 begonnen de Karmelieten hier met de bouw van een klooster. Voordat de gebouwen voltooid waren moesten zij in 1529 plaats maken voor de Johannieters. Deze kloosterlingen waren tot dan toe gevestigd geweest op het Vredenburg. Zij moesten daar vertrekken omdat op die plaats een dwangburcht gebouwd werd op last van Karel V.

    De Johannieters voltooiden het kloostercomplex. De kloostergebouwen zelf zijn deels bewaard en herbergen tegenwoordig het Museum Catharijneconvent. De kerk, gewijd aan beschermheilige Catharina van Alexandrië, kwam in 1560 gereed. Het is een grote kruiskerk in gotische stijl, de laatste Middeleeuwse kerk in Utrecht. Bij de Hervorming in 1580 werd zij buiten gebruik gesteld en voor wereldlijke doeleinden ingericht, tot zij vanaf 1636 door de protestanten werd gebruikt.

    De St. Catharinakathedraal in Utrecht

    Na de invoering van de godsdienstvrijheid in 1795 gingen de katholieken in Utrecht op zoek naar kerkruimten. Als enige van de Middeleeuwse kerken in Utrecht werd de Catharijnekerk in 1815 teruggegeven aan de katholieken. Eerst als garnizoenskerk, vanaf 1842 als parochiekerk. In 1853 werd de Catharijnekerk tot kathedraal verheven. Vervolgens is het gebouw van 1859 tot 1901 door het atelier van Friedrich Wilhelm Mengelberg in neogotische stijl versierd. In 1900 werd het schip door architect Alfred Tepe met één travee naar het westen toe verlengd. De nieuwe westpartij kreeg een 53 meter hoge toren die geïnspireerd is op die van het stadhuis in Kampen.

    Bij een restauratie van 1955 tot 1965 zijn de meeste neogotische elementen weer verwijderd en is het interieur grotendeels teruggebracht naar de situatie in 1636 die is vastgelegd op tekeningen van Pieter Saenredam. De waardering voor de neogotiek is sindsdien echter gegroeid, en in 2003 bleek het mogelijk om de veertien kruiswegstaties van Mengelberg uit 1898 in de kerk te herplaatsen. Het grote orgel boven de hoofdingang werd gebouwd in 1903 door de Utrechtse orgelbouwer Maarschalkerweerd & Zoon.

    Terug naar het begin

    Pieterskerk

    Pieterskerkhof

    De Pieterskerk is de best bewaard gebleven kerk van bisschop Bernold en één van de oudste in Utrecht. Hij werd gebouwd tussen 1040 en 1048. De kerk was de oostpunt van het Utrechtse "Kerkenkruis", waarvan de Domkerk het middelpunt was. Karakteristiek voor deze romaanse kerk zijn de grote zuilen in het schip, gehouwen uit één stuk rode zandsteen, en de crypte onder het koor.

    Hoewel de kerk in de loop der tijd veranderingen heeft ondergaan, is het de meest compleet bewaarde romaanse kerk in Utrecht.

    Terug naar het begin